طرح امنیت اجتماعی‌‌؛ موافقان و مخالفان

گروهی از مخالفان اذعان داشته‌اند كه با برخوردهای تند و خشن نمی‌توان به مقابله با یك پدیده فرهنگی اجتماعی پرداخت. در جواب این گروه لازم است از آنان بپرسیم كه چه كسی ادعا كرده است كه باتندخویی و خشونت می توان نا امنی اخلاقی را زدود؟

از آن گذشته نیروی انتظامی بارها با واژگان سلیس فارسی و با صراحت و شفافیت كامل اذعان داشته است كه در مقابله با افراد بد پوشش هرگز متوسل به خشونت و تندخویی نخواهد شد.
درست از یك روز پس از اعلام اجرای مرحله اول طرح ارتقای امنیت اجتماعی شهروندان كه آن را تعالی امنیت اخلاقی نام نهاده ایم، بسیاری از صاحبان قلم و بیان ، و اندیشمندان و محققان مختلف به داوری پیرامون آن پرداختند و نقد و واكاوی آن را وجهه همت خویش قرار دادند. برخی از آنان اجرای طرح را خوش‌آمد گفتند و خواهان استمرار و گسترش دامنه تحول آن در سراسر كشور شدند.
اینان كه تعدادشان بسی بیش از مخالفان طرح بود، در نوشتارها و گفتارهای خویش رهنمودها و راهكارهایی عرضه نمودند كه به زعم آن به كار بستن آنها موجب بسط، تعمیق و استمرار آرامش و امنیت عمومی و اخلاقی جامعه می شود.
به ویژه این گروه به درستی تأكید ورزیدند كه امنیت اخلاقی به صورت عام و پوشش به صورت خاص یك پدیده چند بعدی و چند وجهی است و لاجرم برای ایجاد و استمرار آن نهادهای فرهنگی، آموزشی و اطلاع رسانی نیز باید به یاری پلیس بشتابند و ما نیز هنگامی كه تدوین استراتژی گسترش امنیت اجتماعی را وجهه همت خویش قرار دادیم و به توفیق و تصریح اهداف، سیاست‌ها و روش‌های خود در این قلمرو همت گماشتیم از این واقعیت آگاه بودیم.

از همین روی از همان آغاز اجرای طرح ، به رایزنی و گفت‌وگو با متولیان نهادهای فرهنگی، آموزش و اطلاع رسانی پرداختیم و از آنان درخواست نمودیم تا ارتقای امنیت اجتماعی را به منزله یك پروژه دائمی، و نه یك اقدام فصلی و موسمی، سرلوحه كار خویش قرار دهند. از آن گذشته، ما بخش‌های پژوهشی و اجتماعی پلیس تهران بزرگ را مأمور نمودیم تا به كنكاش نظام مند پیرامون ابعاد مختلف این پدیده بپردازند، و در راستای اقدامات پیشگیرانه ناجا، ساز و كارها و روش‌هایی كه آموزشی و فرهنگی مداخله در این پدیده را شناسایی و معرفی نمایند.

اما گروهی از صاحبان قلم ، سخنرانان و سخن‌وران نیز به مخالفت با اجرای طرح امنیت اجتماعی و اخلاقی پرداختند. گرچه تعداد این گروه بسیار قلیل‌تر از گروه اول (موافقان طرح) بود اما باورها آراء و نظرات مخالفان نیز در خور تأمل و البته تقدیر است. به همین دلیل ما نظرات و نقادی‌های این گروه را كه اغلب نشان از دلسوزی و احساس مسئولیت آنان در برابر پدیده‌های اجتماعی دارد مورد مداقه و امعان نظر قرار داده‌ایم.

تأمل در نظرات مخالفان آشكار می سازد كه آنان به چند دلیل به مخالفت با طرح ارتقای امنیت اخلاقی پرداخته‌اند برخی از آنان اذعان داشته اند كه نیروی انتظامی بیشتر نیز چنین طرح هایی را به مرحله اجرا گذاشته است. آنان ادعا كرده‌اند كه ناجا با اجرای طرح های پیشین خود نتوانسته است مشكل پوشش نابهنجار را به كل از میان ببرند به همین سبب اجرای دوباره چنان طرح‌هایی را خطا تلقی كرده‌اند.

در پاسخ این گروه لازم است چنانكه یادآور شدم:

اول، آن‌كه طرح‌های پیشین ناجا نیز به موفقیت‌هایی دست یافته‌اند. چه، اگر غیر از آن بود اینك میزان شیوع ناامنی اخلاقی بسیار بیش از وضع كنونی بود . دوم آنكه در داوری پیرامون اثر بخش بودن یا غیراثر بخش بودن یك طرح باید شرایط و جغرافیای فرهنگی و اجتماعی اجرای آن را مطمح نظر قرار داد .
گروهی دیگر از مخالفان اذعان داشته‌اند كه با برخوردهای تند و خشن نمی‌توان به مقابله با یك پدیده فرهنگی اجتماعی پرداخت. در جواب این گروه لازم است از آنان بپرسیم كه چه كسی ادعا كرده است كه باتندخویی و خشونت می توان نا امنی اخلاقی را زدود؟ از آن گذشته نیروی انتظامی بارها با واژگان سلیس فارسی و با صراحت و شفافیت كامل اذعان داشته است كه در مقابله با افراد بد پوشش هرگز متوسل به خشونت و تندخویی نخواهد شد و از رنجاندن شهروندان محترم نیز به شدت اجتناب خواهد ورزید. تجربه یك ماه اخیر نیز درستی چنین ادعایی را نمایان كرده است. چه در بررسی نظرات كسانی كه در این مدت به مراكز مشاوره نیروی انتظامی ارجاع داده شده‌اند، مشخص شد كه هیچ یك از آنان از شیوه رفتار و برخورد كاركنان عمل كننده ناخرسند و ناراضی نیستند. آشكار است كه این نه بدان معناست كه آنان از دستگیر شدن راضی و خرسندند بلكه بدان معنا است كه افراد پلیس از هر نوع بدرفتاری و تندخویی با آنان اجتناب ورزیده‌اند.
سومین دلیلی كه مخالفان اجرای طرح امنیت اخلاقی در مخالفت خود با این طرح بیان نموده‌اند، در اولویت بودن سایر آسیب‌ها و كژ رفتاری‌ها و كژسازگاری‌های اجتماعی است.اینان معتقدند: "در شرایط كنونی كه جامعه ما با آسیب‌هایی نظیر اعتیاد، تعدی به اموال و نوامیس مردم، وجود اراذل و اوباش، توزیع مواد مخدر و سرقت اموال مردم توسط سارقان، دست به گریبان است، چه ضرورتی به مبارزه با پوشش ناهنجار و كژتابی‌های اخلاقی است."
در پاسخ این عده لازم است تأكید كنم كه به شهادت آمار و ارقام و اطلاعاتی كه پیوسته منتشر می شود و به اطلاع همگان می رسد، نیروی انتظامی به ویژه پلیس تهران بزرگ هرگز مقابله با این آسیب‌ها را متوقف نساخته است. ثانیا بررسی‌ها و مطالعات نظام مند و مستمر ما نشان داد كه بسیاری از شهروندان عادی و كارشناسان و نخبگان جامعه بر این باورند كه پوشش نابهنجار زمینه وقوع برخی كژروی‌ها و آسیب‌های اجتماعی دیگر را فراهم می سازد. از همین رو با از میان برداشتن آن هم می‌توان میزان شیوع برخی جرایم و آسیب‌ها را تقلیل داد و هم می توان بستر مقابله شدیدتر و گسترده تر با سایر آسیب‌ها را فراهم نمود.

گروهی دیگر از صاحبان قلم و نظر از آن رو با اجرای مرحله اول طرح ارتقای امنیت اجتماعی به مخالفت برخاسته‌اند كه چنین اقدامی را فاقد مبنای تئوریك دانسته‌اند. آنان اذعان داشته‌اند كه "هیچ شاهد علمی دقیقی در دست نیست كه آشكار سازد با تغییر رفتار می‌توان زمینه را برای تغییر نگرش و نظرات شهروندان فراهم ساخت." بنده ،این گروه از نویسندگان را به كار پژوهشی عمیق و ژرف انگلهارت ارجاع می دهم.
این نویسنده محقق در مطالعات و پژوهش‌های فراگیر خود نشان داده است كه در دنیای امروز پیش از آنكه تغییر نگرش صورت گیرد تغییر رفتار محقق می شود. او در تبیین یافته‌های پژوهشی خویش از دو نظریه "ناهماهنگی شناختی فستینگر" و "خبرپردازی" بهره گرفته است. بنابراین ما نیز بر این باوریم كه اگر بتوانیم با بهره جستن از شیوه‌های مطلوب و عاطفی افراد بدپوشش را ترغیب به اصلاح پوشش خود نماییم، حتما در بلندمدت نظرات و نگرش‌های آنان پیرامون پوشش بهبود خواهد یافت.

سرانجام گروهی از مخالفان طرح به مخالفت با نظرسنجی‌های صورت گرفته پیرامون پدیده امنیت اخلاقی به ویژه پوشش پرداخته‌اند. آنان اذعان داشتند كه اگر بدپوششی یك رفتار غیرقانونی است كه برابر اصل 638 قانون مجازات اسلامی است دیگر چه لزومی به سنجش نظرات شهروندان در خصوص ضرورت اجرای این طرح است.
طرفه آنكه این مخالفان خود به ارائه نظر در خصوص مقابله با بدحجابی پرداخته‌اند و اذعان داشته‌اند كه گرچه لازم است با بدپوششی مقابله شود، اما در حال حاضر انجام چنین اقدامی فاقد اولویت است بهتر است پس از مقابله با سایر آسیب‌های اجتماعی به اجرای آن پرداخت.

لازم است به اطلاع این گروه از نویسندگان محترم برسانیم كه ما در نظرسنجی خود چگونگی اجرای طرح و اولویت داشتن یا نداشتن آن در شرایط كنونی را به نظرسنجی گذاشته ایم .و همانگونه كه ما پیشتر نیز اعلام كردیم 87درصد پاسخ دهندگان اذعان داشتند كه در حال حاضر اجرای چنین طرحی ضروری است، در حالی كه 13 درصد آنها همانند مخالفانی كه در سطور بالا از آنان یاد شده بر این باور بودند كه در شرایط كنونی اجرای آن فاقد اولویت است.

حاصل كلام!

اجرای طرح امنیت اجتماعی از چنان اهمیتی برخوردار است كه بسیاری از صاحبان فكر و قلم را برانگیخته است تا در موافقت یا مخالفت با آن به موضع‌گیری بپردازند. از نظر ما چنین موضع گیری‌هایی اعم از اینكه در موافقت با اقدامات ما اتخاذ شده باشند و یا در مخالفت باطرح ها و اقدامات‌مان نشان از دلسوزی، تعهد و احساس مسئولیت اصحاب جراید و صاحبان قلم دارد. از همین روی از آنان درخواست می‌كنیم تا در ادامه راه همچنان به داوری پیرامون اقدامات ما بنشینند.
به ویژه به باور ما در مراحل بعدی اجرای طرح امنیت اجتماعی كه سایر آسیب‌های اجتماعی نیز همراه با بدپوششی آماج اقدامات پلیس قرار می گیرند، نظرات مشفقانه و نقادی‌های عالمانه اهل قلم و نظر بیش از گذشته یاریگرمان خواهد بود.

*سردار احمدرضا رادان فرمانده انتظامی تهران بزرگ